|
Genelgeler ve Kongreler
Amaçlar
Havza Genelgesi
1.İzmir'in işgaline İstanbul Hükümeti'nin kayıtsız kalması
2.Tehlikenin büyüklüğünün halka anlatılmak istenmesi
3.Halkın işgallere karşı tepki göstermesini sağlamak
4.Milli bir teşkilatın kurulmasının gerekliliğini komutan ve sivil
memurlara anlatmak.
Amasya Genelgesi
1.Türk ulusuna, ulusal egemenliği ve bağımsızlığı anlatmak,
2.Ulusu ortak bir dava etrafında birleştirmek.
Erzurum Kongresi
1.Doğu Anadolu'nun Ermeniler'e verilmesini engellemek.
2.Bu bölgedeki direnme güçlerini birleştirmek
Neden Erzurum ?
1.Erzurum galip devletlerin en güç erişeceği vatan toprağıydı.
2.Kazım Karabekir Paşa'nın henüz terhis edilmemiş ordusu bu
bölgede idi.
3.Doğu Anadolu Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti kongre için hazırlıklar
yapmıştı.
Sivas Kongresi
*Amasya Genelgesi'nde Sivas'ta bir kongre toplanması
kararlaştırıldı. 4 Eylül 1919'ta Sivas'ta toplandı.
Amaç;
1.Bölgesel direnme güçlerini tek çatı altında toplamak,
2.Milli İradeye dayalı bir meclisin açılmasını sağlamaktı.
Genelgelerin Maddeleri
Havza Genelgesi
1.İzmir'den sonra devam eden Manisa ve Aydın'ın işgali
tehlikelidir.
2.Vatan sınırlarının bütünlüğü için ulusal tepkiler daha canlı
tutulmalı.
3.Ulusun katlanamayacağı bu işgallere bir son verilmeli
4.Büyük devletlerin temsilcilerine ve İstanbul Hükümeti'ne
protesto telgrafları çekilmeli
5. Mitingler yapılmalı
6.Hristiyan halka saldırı ve düşmanlıktan sakınılmalı
Amasya Genelgesi
1.Yurdun bütünlüğü, ulusun bağımsızlığı tehlikededir.
UYARI : Bu karar ile savaşın ve ulusal egemenliğe çağrının
gerekçesi halka açıklanmıştır.
2.İstanbul'daki hükümet, üzerine aldığı sorumluluğun gereklerini
yerine getirememektedir.
3.Ulusun durumunu ve davranışını gözönünde tutmak ve haklarını
dile getirip bütün dünyaya duyurmak için her türlü etkiden ve denetimden
kurtulmuş milli bir kurulun varlığı gereklidir.
UYARI : Bu karar ile bağımsız çalışacak ve ulusal iradeyi
temsil edecek bir parlamentonun (meclisin) açılmasının gerekliliği ilk kez dile
getirilmiştir.
4.Ulusun bağımsızlığını, yine ulusun azim ve kararı
kurtaracaktır.
UYARI :
a) Bu karar ile ilk kez ulusal egemenlik ve ulusal bağımsızlık
ilkesi dile getirilmiştir. Çünkü bağımsızlık için kararların ulus tarafından
verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
b) Ulusal Kurtuluş Savaşı yapılırken, kararların ulus tarafından
verileceği belirtilip, savaşın yöntemi açıklanmıştır.
c) Kararların ulus tarafından verilmesi demokrasi ve cumhuriyet
anlayışını ortaya koyduğu için, bu karar aynı zamanda yönetim şeklinin
değişeceği mesajını da vermiştir.
d) Egemenliğin ulusta olduğunu belirtmesi ve bağımsızlık ilkesini
dile getirmesi nedeniyle ulusçuluk ilkesi benimsenmiştir.
5. Anadolu'nun her yönden en güvenli yeri olan Sivas'da milli bir
kongrenin hemen toplanması gerekmektedir.
6. Bunun için bütün illerin her sancağından, halkın güvenini
kazanmış olan üç delegenin hızla yola çıkarılması gerekmektedir.
7. Doğu illeri adına Erzurum'da bir kongre yapılacaktır.
Erzurum Kongresi
1. Milli sınırlar içerisinde vatan bir bütündür, bölünemez.
UYARI : Bu kararla işgalcilere ve emperyalistlere
açıkça karşı çıkılmıştır.
2. Vatanın bağımsızlığını Osmanlı Hükümeti sağlayamazsa bunun
gerçekleşmesi için geçici bir hükümet kurulacaktır.
UYARI :
a) Hükümet, devleti idare eden bir organ olduğu için, Erzurum
Kongresi'nin bu kararı, ayrı bir devletin kurulacağı mesajını vermiştir.
b) Erzurum Kongresi, Temsil Kurulu'nun gerektiğinde hükümet
görevini yerine getireceğini belirtmekle, milli devletin yürütme organı
olacağını ortaya koymuştur.
3. Kuva-yı Milliye'nin amil ve milli iradeyi hakim kılmak
esastır.
UYARI : Burada , "Ülkedeki milli güçleri daha etkili hale
getirmek ve milli egemenliği sağlamak gerekmektedir." ilkesi dile
getirilmiştir.
4. Hristiyan halka, siyasal egemenliğimizi ve toplumsal dengemizi
bozacak ayrıcalıklar verilemez.
UYARI : Burada, kongre Tanzimat Fermanı'ndan itibaren
azınlıklara tanınan ve onların ülkede ayrıcalıklı konuma getiren hakların
tanınamayacağını ve ülkedeki herkesin eşit olacağını dile getirmiştir.
5. Manda ve himaye kabul olunamaz.
6. Mebuslar Meclisi'nin hemen toplanmasına ve hükümet işlerinin
ulusun denetiminde yapılmasına çalışılacaktır.
Sivas Kongresi
1. Erzurum Kongresi'nde alınan kararlar aynen kabul edilecek.
2. Manda ve himaye kesin olarak reddedilip hep birlikte
bağımsızlık için savaş kararı alınacak.
UYARI : Manda ve himaye altına girmek bağımsızlıktan vazgeçmek
anlamına gelirdi. Özellikle Türk Milleti'nin yeni bir savaşı kaldıramayacağını
savunanlar manda ve himayeyi benimsemişlerdi. Sivas'ta manda ve himaye
reddedilmekle aynı zamanda savaş kararı da alınmış oldu.
3. Dış ülkelerden ancak insancıl koşullarda ekonomik yardım
alınacak.
UYARI : Burada bağımsızlığa aykırı bir şekilde kurulacak her
türlü dış ilişki reddedilmiştir.
4. Ulusun kendi geleceğini saptayabilmesi ve hükümetin başıboş
bırakılmaması için Meclis-i Mebusan derhal toplanacak.
UYARI : Bu karar, Amasya Genelgesi'nde alınan "Ulusu,
yine ulusun azim ve kararı kurtaracaktır." ilkesi doğrultusunda
alınmıştır. Çünkü Meclis'in açılması ile kararları ulus vereceğinden ülkenin
geleceği ile ilgili kararlar ve işler de ulusun denetimine geçmiş olacaktır.
5. Bölgesel direnme güçleri "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-yı
Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirilecek.
UYARI : Bu cemiyet aracılığıyla Kurtuluş Mücadelesi
yürütülecekti. Ayrıca cemiyetlerin birleştirilmesi ile, bölgesel mücadeleler,
ulusal bir niteliğe kavuşmuştur.
6. Yurdun her yerinden gelen delegeler, Temsil Kurulu'nu
oluşturacak.
UYARI : Burada oluşturulan temsil kuruluna "yürütme
organı" olam görevi verildi. Yani bu kurulun bir hükümet gibi çalışması
kararlaştırıldı. Ayrıca Temsil Kurulu'nun yurdun tamamını temsil ettiği
belirtildi. Burada oluşturulan Temsil Kurulu'nun ilk görevi Sivas Kongresi'nde
alınan kararları yürütmekti.
Balıkesir Kongresi
Amaç : Yunanistan'ın, İzmir'i işgal edip, Ege Bölgesi'nde
işgallere başlaması üzerine, mücadele örgütleri kurmak.
*26-30 Temmuz tarihleri arasında toplandı.
*Balıkesir Kongresine sadece Batı Anadolu'dan gelen delegeler
katıldı.
*Amasya Genelgesi'nde alınan kararlar aynen kabul edildi, ayrıca;
*Yunanlılara karşı savaşmak üzere asker toplanması konusunda
kararlar alındı.
*Padişaha bağlılık belirtildi.
*Tüm güçlerin birleştirilmesi kararlaştırıldı.
Alaşehir Kongresi
*16-25 Ağustos 1919 tarihleri arasında toplandı.
*Balıkesir Kongresi'nde alınan kararlar aynen kabul edildi.
Ayrıca;
*Yunanlılara karşı ölünceye kadar bir savunma yapılması,
*Bu amaçla silah, cephane toplanması ve halkın askere alınması,
*Gerekirse Antlaşma Devletleri'nden yardım alınması, yönünde
kararlar alındı.
Genelgelerin Sonuçları
Havza Genelgesi
*Ülkenin her tarafında işgallere karşı protesto ve mitingler
yapıldı.
*İlk miting 30 Mayıs 1919'da Havza'da yapıldı.
*8 Haziran 1919'da İstanbul'da büyük bir miting yapıldı.
*Mustafa Kemal, İstanbul hükümeti tarafından geri çağrıldı.
*Havza Genelgesi ile milli bilincin uyanması yolunda ilk adım
atıldı.
Amasya Genelgesi
*Alınan kararlar ile Kurtuluş Savaşı ilan edildi.
*Genelgede alınan kararlar, bir ihtilal bildirisi niteliğinde
idi.
*Genelge, Milli Mücadele'nin ilk programı niteleğinde idi.
*Genelge ile, milli bir teşkilatın nasıl kurulacağı ve yapılacak
işler belirtilmişti.
*23 Temmuz 1919'da Mustafa Kemal'in müfettişlik görevine son
verildi.
*Mustafa Kemal, İstanbul Hükümeti'ni tanımadığını ve ulusun kendi
kaderini kendisinin çizmesi gerektiğini bildirdi.
Erzurum Kongresi
*Kongre sadece Doğu Anadolu için değil, ulusun geneli ile ilgili
kararlar aldı.
*Mustafa Kemal kongre başkanı seçildi.
*Mustafa Kemal ulusal mücadelenin lideri durumuna geldi.
*İlk kez vatan sınırlarının nerelerden ibaret olacağı belirtildi.
*Bağımsızlık ve egemenliğin hiç bir koşul kabul etmeden
sağlanmasına karar verildi.
*İlk kez temsil kurulu oluşturuldu.
*Temsil Kurulu Başkanlığına Mustafa Kemal getirildi.
*30 Temmuz 1919'da İstanbul Hükümeti, Mustafa Kemal hakkında
tutuklama emrini verdi.
Sivas Kongresi
*Mustafa Kemal'e karşı ilk muhalefet hareketi başladı.
*Mustafa Kemal, Temsil Kurulu'nun başkanlığına getirildi.
*Kongre ihtilalci bir kimlik kazandı.
*Misak-ı Milli'nin esasları belirlendi.
*Kurtuluş Mücadelesi'nin yayın organı olarak "İrade-i
Milliye" adında bir gazete çıkartıldı.
*Güneydeki halk direnişlerinin başına subaylar atandı.
*Ulusal egemenlik ilkesi, padişah ve saltanattan üstün tutuldu.
Heyet-i Temsiliye'nin Ankara'ya
Gelişi ve Amasya Protokolü
Heyet-i Temsiliye'nin Ankara'ya Gelişi
Neden Ankara ?
*Demir yolları ile diğer illere bağlantısı var.
*Cepheleri denetleyebilecek bir konumda,
*İstanbul ve diğer şehirlerle telgraf bağlantısı var.
Ankara'ya Geliş Amacı :
*Kurtuluş mücadelesini yönetmek, yakından izlemek
İstanbul ile Haberleşmenin Kesilmesi
*İstanbul'da bulunan Damat Ferit Paşa Hükümeti, Milli Mücadele'ye
karşı düşmanca bir tavır sergiler.
*Damat Ferit, Elazığ Valisi Ali Galip Bey'den, Sivas Kongresi'ni
dağıtmasını ister.
*Damat Ferit, halkı Milli Mücadele'ye karşı isyana kışkırtır.
İstanbul ile Haberleşmenin Kesilmesindeki Amaç
1. Damat Ferit Paşa Hükümeti'ni düşürüp yerine vatansever bir
hükümetin kurulmasını sağlamak,
2. Temsil Kurulu'nun, İstanbul Hükümeti'ne bağlı olmadığını
göstermek.
Damat Ferit Paşa (1853-1923)
*1853 İstanbul'da doğan Damat Ferit, Hariciye Nezareti hizmetine
girerek Paris, Berlin, Petersburg ve Londra elçiliklerinde katip olarak görev yaptı.
1886'da Sultan Abdülmecit'in kızı ile evlenerek saraya damat oldu ve
"damat" lakabını aldı. 1888'de vezir oldu. İkinci Meşrutiyet'in
ilanından sonra İttihat ve Terakki karşıtı politikaları sonucunda 1911 yılında
Hürriyet ve İtilaf Partisi'ni kurdu. Mondros Mütarekesi'nden sonra çeşitli
dönemlerde Sadrazamlık görevlerinde bulundu. Enver, Talat ve Cemal paşaların
gıyabi idam kararlarının çıkarılmasını sağladı. Paris Barış Konferansı'na
katıldı. Anadolu'da gelişen ulusal direniş hareketine karşı Anzavur yönetiminde
Kuva-yı İnzibatiye'yi kurdurdu. Ali Galip yoluyla Sivas Kongresi'ni engellemeye
çalıştı. Anadolu'daki ulusal savaş kadrosunu eşkiyalıkla suçlayan fetvayı
yayımlattı. Ulusal savaşın başarıyla bitmesi üzerine Eylül 1922'de yurtdışına
kaçtı. 1923'de Fransa'da öldü.
Amasya Protokolü
*Damat Ferit Paşa Hükümeti, 30 Eylül 1919'da istifa etti.
*Ali Rıza Paşa yeni hükümeti kurmakla görevlendirildi.
*Mustafa Kemal, Ali Rıza Paşa Hükümeti'nden şu isteklerde
bulundu:
- Milli direnişe karşı olanlar görevden alınsın,
- Ordu ulusal amaca uygun olarak yeniden kurulsun,
- Mebuslar Meclisi toplansın,
- Erzurum ve Sivas Kongreleri kararlarına saygılı bir tutum
içinde bulunulsun
*İstanbul Hükümeti, Bahriye Nazırı Salih Paşa'yı Mustafa Kemal
ile yüz yüze görüşmek amacıyla 18 Ekim 1919'da Amasya'ya gönderdi.
Amasya Protokolü'nün İçeriği
1. Hükümet ile Milli teşkilat arasında uyuşma sağlanmış ve hiç
bir anlaşmazlık kalmamıştı.
2. Milletvekili seçimleri serbest ve müdahalesiz yapılacaktır.
3. Hükümetin lehinde ve aleyhinde hiç bir şey yapılmayacaktır.
4. Sivas Kongresi kararları Mebuslar Meclisi'nin onaylaması
şartıyla kabul edilecektir.
5. Millet Meclisi'nin, güvenlikte olmayan İstanbul'da toplanması
doğru değildir.
UYARI : İşgalcilerin ve İstanbul yönetiminin baskısı altındaki
İstanbul'da toplanacak olan meclisin yurdun bütünlüğü konusunda kararlar alması
beklenemezdi. Bu nedenle meclis Anadolu'da toplanmalıydı.
6. Millet Meclisi kurulup, fiilen denetleme görevine başlayıncaya
kadar, milletin kaderi hakkında karar verilmeyecek.
7. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti yasal bir kuruluş
olarak tanınmalıdır.
8. İtilaf Devletleri ile yapılacak olan barış görüşmelerine
Temsil Kurulu'nun uygun göreceği kişiler gönderilecektir.
UYARI : Bu karar, barış görüşmelerine vatanın bütünlüğü ve
milletin bağımsızlığını sonuna kadar savunacak bir delegenin gönderilmesini
amaçlamaktadır.
9. Milli Mücadele'ye katılmış olanlar hakkında verilen tutuklama
kararı kaldırılacaktır.
UYARI : Bu karar ulusal mücadeleye katılımı artırmaya
yöneliktir. Çünkü insanlar cezalandırılmayacaklarını anladıkları anda
üzerlerindeki tereddütü atıp mücadeleye başlayacaklardır.
Amasya Protokolü'nün Önemi
1. İstanbul Hükümeti ile Mustafa Kemal, arasında yapılan ilk
resmi görüşmedir.
2. İstanbul Hükümeti, bu görüşme sonunda, ulusal mücadeleyi ve bu
mücadelenin yürütme organı olan Temsil Kurulu'nu tanıdı.
3. Mebuslar Meclisi'nin açılması sağlandı.
4. İstanbul Hükümeti bu görüşme ile Temsil Kurulu'nun gücünü
kabul etti.
Misak-ı Milli
Misak-ı Milli Kararları
1. Osmanlı Devleti'nin Mondros Mütarekesi'ni imzaladığı 30 Ekim
1918 tarihinde düşman ordularının işgali altında bulunan Arap memleketlerinin
durumunun, halkın serbestçe verecekleri oya göre belirlenmesi gerekir. Bu
mütareke hududu içinde Türk ve İslam çoğunluğu bulunan kısımların tümü hiç bir
şekilde ayrılık kabul etmez bir bütündür.
UYARI : Burada Arap ülkeleri Osmanlı Devletine mi katılacak
yoksa bağımsız mı olacak? Buna Arap halkının karar vermesi istenmektedir. Bu
kararla vatanın sınırları kesin olarak saptanmış oluyor. Sınırlar belirlenirken
Mondros ve Türk çoğunluğu ölçüt alınıyor. Yani, Mondros'tan sonra işgal edilen
yerlerden İtilaf Devletleri çekilmelidir ve Türk çoğunluğu nerede ise orası
Türklere bırakılmalıdır.
2. Halkı ilk serbest kaldıkları zamanda başvurdukları halk
oylaması ile anavatana katılmış olan "üç liva" yani Kars, Ardahan,
Batum için gerektiğinde serbestçe yeniden halk oylamasına başvurulmasını kabul
ederiz.
UYARI : Buralarda Türk çoğunluğu olduğu için böyle bir halk
oylaması istenmiştirç Bu kararda verilmek istenen mesaj : "Bu illerde
Türklerin olmadığını iddia ediyorsanız, geliniz halka soralım, hangi devletin
sınırları içinde kalmak istediklerine onlar karar versin."
3. Türkiye barışına bırakılan Batı Trakya'nın Hukuki durumunun
saptanması da halkın tam bir hürlükle verecekleri oya uygun olmalıdır.
4. Hilafet merkezi ve Osmanlı Devleti'nin başkenti olan İstanbul
şehriyle Marmara denizinin güvenliği, her türlü tehlikeden uzak olmalıdır.
Akdeniz ve Karadeniz boğazlarının dünya ticaret ve ulaşımına açılmasında, bizim
ve diğer bütün ilgili devletlerin vereceği karar geçerlidir.
5. Azınlık hakları, komşu memleketlerdeki Müslüman halkın aynı
haktan yararlanması şartıyla tarafımızdan kabul ve temin edilecektir.
UYARI : Burada, ülkede yaşayan Müslüman olmayan halkın
korunacağı ve onlara çeşitli haklar tanınacağı belirtilmiş, ancak aynı haklardan
Balkanlar'da bulunan Müslüman halkın da yararlanması istenmiştir.
6. Her devlet gibi bizim de tam bağımsızlığa ve serbestliğe
ihtiyacımız vardır. Bu, yaşamımızın ve geleceğimizin temel kuralıdır. Bu
nedenle siyasi, adli ve mali gelişmemizi önleyecek sınırlamalar kabul edilemez.
Borçlarımızın ödenmesi de kurallara aykırı olamaz.
UYARI : Bu karar şu anlama gelmektedir. Misak-ı Milli tam
bağımsızlığı amaçlayan bir belgedir. Siyasal, adli ve mal gelişmemizi
engelleyecek hiç bir şart kabul edilmez denilmekte, kapitülasyonlar, manda ve
himaye açıkça reddedilmiştir. Borçlarımızın ödenmesi, bağımsızlık anlayışımıza
aykırı olamaz denilmekle de Düyun-u Umumiye'ye karşı çıkmıştır.
Misak-ı Milli'nin Kabul Edilmesinin Sonuçları
*Misak-ı Milli ile Türk ülkesinin sınırları kesin olarak çizildi.
*Milli Mücadelenin hedefi tam bağımsızlık olarak belirlendi.
*İtilaf Devletleri, 16 Mart 1920'de İstanbul'u işgal etti.
*Mebusan Meclisi kapatıldı, milletvekilleri ve aydınlar
tutuklandı.
Görüntüleme sayısı: 337
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilir.
Lütfen sisteme giriş yapın veya kayıt olun. Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved |
Tarih 
